Cẩm nang › Sát cục

7 thế sát cục cơ bản trong cờ tướng

Cờ Tướng Võ Lâm · 象棋武林 — nhận ra thế chiếu bí trước khi đối thủ kịp thấy

Mọi ván cờ đều kết thúc bằng một đòn chiếu bí, hoặc bằng việc một bên nhận ra đòn ấy đang đến và đầu hàng. Những thế sát cục (殺局) dưới đây lặp đi lặp lại trong hàng nghìn ván đấu. Thuộc chúng, bạn sẽ nhìn ra cơ hội kết thúc ván nhanh hơn và biết giữ Tướng mình khỏi những cái bẫy quen thuộc.

Ba điều làm nên một thế bí

Tướng chỉ đi trong Cửu cung 3×3, nên nó có rất ít đường chạy. Một thế chiếu bí luôn trả lời đủ ba câu hỏi:

  1. Có quân đang chiếu. Xe, Mã, Pháo, Tốt hay chính Tướng của mình (qua luật lộ mặt Tướng).
  2. Mọi ô Tướng chạy tới đều bị khống chế — hoặc bị chính quân của đối phương (Sĩ, Tượng) chặn lại.
  3. Không thể ăn quân chiếu hay chặn đường chiếu. Với Mã thì không chèn được chân, với Pháo thì không rút được ngòi hay chèn thêm ngòi.

Trong các hình dưới, vòng đỏ là Tướng bị chiếu, mũi tên đỏ là đường chiếu, dấu gạch là ô Tướng không được đi.

ô bị khống chế

1. Mã hậu pháo 馬後炮

Mã hậu pháo. Mã đứng ngay trước Tướng đen, làm ngòi cho Pháo phía sau.

Thế bí nổi tiếng nhất cờ tướng. Mã đỏ ở e7 vừa làm ngòi cho Pháo chiếu dọc cột giữa, vừa khống chế hai điểm d9 và f9 bên cạnh Tướng. Tướng tiến lên e8 thì vẫn nằm trên đường Pháo. Không có ô nào an toàn.

Cách nhận ra: khi Tướng đối phương còn ở hàng cuối, cột giữa trống và Mã của bạn có thể nhảy tới điểm ngay trước Tướng — hãy tính ngay nước Mã hậu pháo. Người phòng thủ nên giữ Sĩ ở cột giữa hoặc đừng để Pháo đối phương chiếm cột giữa.

2. Trùng pháo 重炮

Trùng pháo. Hai Pháo đứng chồng trên một cột, Pháo sau dùng Pháo trước làm ngòi.

Hai Sĩ của Đen đứng hai bên Tướng, chính chúng chặn đường chạy. Tướng tiến lên e8 vẫn bị chiếu. Nếu Đen đưa Sĩ vào e8 để Pháo sau có hai ngòi, thì Pháo trước lại có đúng một ngòi (con Sĩ ấy) và tiếp tục chiếu. Không có lối thoát.

Bài học: Sĩ bảo vệ Tướng nhưng cũng có thể giam Tướng. Khi đối thủ có hai Pháo, đừng để cột giữa trống trơn.

3. Lộ mặt tướng — Bạch diện tướng 白臉將

Lộ mặt tướng. Xe chiếu dọc cột 6; Tướng đỏ ở cột giữa cấm Tướng đen bước sang.

Luật “hai Tướng không được đối mặt” biến Tướng của bạn thành một quân tấn công. Tướng đỏ đứng ở cột giữa, cột trống, nên Tướng đen không thể bước vào e9. Tiến lên d8 thì vẫn trên đường Xe. Chỉ cần một Xe là đủ chiếu bí.

Mẹo: trong tàn cuộc, hãy đưa Tướng của mình sang cột Tướng đối phương sắp chạy tới. Nhiều thế tưởng hoà trở thành thắng chỉ nhờ nước Tướng này.

4. Song xe thác 雙車錯

Song xe thác (“hai Xe so le”): một Xe giữ hàng 8, Xe kia chiếu ở hàng 9.

Hai Xe thay nhau, một quân khoá một hàng ngang, quân kia chiếu ở hàng kế bên. Tướng bị kẹp giữa hai hàng, không có đường lui. Đây là cách kết thúc phổ biến nhất khi một bên còn hai Xe mà đối phương đã mất Sĩ Tượng.

Lưu ý: đừng để Xe chiếu đứng sát Tướng đối phương khi không có quân bảo vệ, kẻo Tướng ăn luôn Xe. Chiếu từ xa như trong hình là an toàn nhất.

5. Ngọa tào mã 臥槽馬

Ngọa tào mã (“Mã nằm máng”): Mã ở điểm g8 chiếu chéo vào Tướng; Tốt giữ ô e8.

Điểm g8 (hoặc c8 ở cánh bên kia) là “máng” ngay cạnh cung đối phương. Từ đó Mã chiếu thẳng vào Tướng ở e9. Hai Sĩ chặn hai bên, Tốt đỏ giữ ô e8. Đen không thể chèn chân Mã ở f8 vì Sĩ chỉ đi chéo trong cung.

Cách phòng: khi Mã đối phương tiến gần cung, hãy để một Tượng hoặc Sĩ trông điểm chân Mã, hoặc mở sẵn một đường chạy cho Tướng.

6. Điếu ngư mã 釣魚馬

Điếu ngư mã (“Mã câu cá”): Mã ở g7 khống chế e8 và f9, Xe chiếu dọc hàng cuối.

Lần này Mã không chiếu mà “thả câu”: từ g7 nó canh hai ô e8 và f9. Xe chỉ cần lao xuống hàng cuối là kết thúc ván cờ. Sĩ ở d9 lại chặn lối thoát cuối cùng của Tướng.

Kết hợp Xe Mã là cặp đôi tấn công mạnh nhất trong trung cuộc: Mã khoá ô, Xe chiếu. Hãy luôn để ý những điểm Mã đối phương có thể nhảy tới quanh cung mình.

7. Nhị quỷ phách môn 二鬼拍門

Nhị quỷ phách môn (“hai quỷ gõ cửa”): hai Tốt đứng ở d8 và f8, ngay trước cửa cung.

Hai Tốt đã qua sông tiến sát cung đối phương khống chế cả ba ô d9, e8, f9. Chỉ cần một quân chiếu — ở đây là Xe trên cột giữa — Tướng đen hết đường. Thế này cho thấy vì sao Tốt qua sông rất đáng sợ ở tàn cuộc: hai Tốt sát cung gần như mạnh bằng một Xe.

Bài tập: chiếu bí trong 1 nước

Đỏ đi trước. Mỗi bài có đúng một nước chiếu bí. Hãy tự tìm trước khi mở đáp án.

Bài 1. Đỏ có hai Xe.
Bài 2. Pháo đã ở cột giữa.
Bài 3. Mã đã thả câu.
Bài 4. Hai Sĩ đen đứng hai bên.
Xem đáp án
  1. Xe 9 tấn 4 (Xe a5 xuống a9): Song xe thác — Xe h8 giữ hàng 8, Xe a9 chiếu hàng 9.
  2. Mã 4 tấn 5 (Mã f5 lên e7): Mã hậu pháo — Mã làm ngòi và khống chế d9, f9.
  3. Xe 1 tấn 4 (Xe i5 xuống i9): Điếu ngư mã — Mã g7 canh e8 và f9, Sĩ chặn d9.
  4. Pháo 8 bình 5 (Pháo b3 sang e3): Trùng pháo — Pháo e5 làm ngòi, hai Sĩ giam Tướng.

Muốn luyện thêm? Vào Cờ Tướng Võ Lâm và đấu với người chơi khác: những thế này sẽ xuất hiện nhiều hơn bạn nghĩ.

Thử ngay một ván

© 2026 Cờ Tướng Võ Lâm · Hướng dẫn chơi · Cẩm nang · Giới thiệu · Liên hệ · Quyền riêng tư · Điều khoản