Cẩm nang › Tàn cuộc cơ bản

Hai vũ khí của tàn cuộc

Tướng trơ là Tướng không còn quân nào bên cạnh. Để thắng một Tướng trơ, bạn dựa vào hai điều đặc biệt của luật cờ tướng:

1. Luật lộ mặt Tướng. Tướng của bạn khống chế cả cột nó đứng. Đặt Tướng mình ở cột giữa (cột 5) là Tướng đối phương bị đẩy sang một bên cung. Xem luật lộ mặt Tướng.
2. Hết nước đi là thua. Trong cờ tướng, bên đến lượt mà không còn nước đi hợp lệ thì thua, dù không bị chiếu. Vì vậy nhiều thế tàn cuộc thắng không bằng chiếu bí mà bằng cách vây cho Tướng đối phương hết đường.

Trong các hình dưới, dấu gạch đỏ đánh dấu những điểm Tướng đen không được đi.

Xe đơn thắng Tướng trơ

Đây là thế dễ nhất. Tướng đỏ chiếm cột giữa, Xe dồn Tướng đen về một cột biên của cung rồi chiếu.

Tướng đen lên d8 vẫn trên đường Xe; sang e9 thì đối mặt Tướng đỏ. Không còn nước nào: chiếu bí. Cách làm chung: dùng Xe chặn một hàng để Tướng đen không lên được, đưa Tướng đỏ vào cột giữa, rồi chiếu theo cột.

Mã đơn thắng Tướng trơ

Một mình Mã không chiếu bí được Tướng trơ, nhưng vẫn thắng nhờ luật “hết nước đi là thua”. Tướng đỏ chiếm một cột, Mã khống chế những điểm còn lại.

Tướng đen ở e9 có ba điểm để đi. Sang d9 thì đối mặt Tướng đỏ trên cột d. Mã g7 khống chế cả e8 (qua chân f7) lẫn f9 (qua chân g8). Đỏ cần dẫn Mã tới đúng điểm vào đúng lúc Đen phải đi, nên thế này đòi hỏi tính toán, nhưng kết quả là thắng.

Pháo cần Sĩ làm ngòi

Pháo đơn không thắng được Tướng trơ: Pháo chỉ chiếu được khi có ngòi, mà trên bàn không còn quân nào để làm ngòi. Nhưng chỉ cần thêm một Sĩ của mình, Pháo đã có ngòi và thắng được.

Đây là ví dụ đẹp về việc Sĩ, quân phòng thủ, cũng góp phần tấn công. Bài học thực tế: khi bạn còn Pháo mà sắp vào tàn cuộc, đừng vội đổi hết Sĩ, Tượng, vì Pháo sẽ cần chúng làm ngòi.

Một Tốt cũng đủ thắng

Một Tốt đã qua sông, chưa xuống tới hàng đáy, cùng với Tướng, thắng được Tướng trơ. Cách thắng giống Mã: Tướng đỏ chiếm một cột, Tốt khống chế các điểm còn lại cho tới khi Tướng đen hết đường.

Nhưng nếu Tốt đã xuống hàng đáy (Tốt đáy), nó chỉ còn đi ngang trên hàng cuối và không vây được Tướng nữa: thế đó thường là hoà. Vì vậy đừng vội đẩy Tốt xuống đáy. Xem thêm Vì sao Tốt đáy khó thắng.

Những thế thường hoà

Hơn quân chưa chắc đã thắng. Một vài kết luận quen thuộc của lý thuyết tàn cuộc:

• Pháo đơn đấu Tướng trơ: hoà, vì Pháo không có ngòi.
• Tốt đáy đấu Tướng trơ: hoà.
• Xe đơn đấu Sĩ Tượng toàn: thường là hoà. Bên phòng thủ giữ Sĩ, Tượng che kín, Xe một mình không phá được.

Bài học ngược lại cho bên mạnh hơn: trước khi đổi quân vào tàn cuộc, hãy đếm Sĩ, Tượng của đối phương. Nếu họ còn đủ, hãy giữ thêm một quân tấn công (một Tốt qua sông, một Mã) để có thể thắng.

Nguyên tắc chung

1. Tướng là một quân tấn công. Ở tàn cuộc, luôn tìm cột tốt cho Tướng mình.
2. Tốt quý như vàng. Một Tốt qua sông có thể là khác biệt giữa thắng và hoà.
3. Giữ Sĩ, Tượng khi đang yếu. Sĩ Tượng toàn là chỗ dựa để cầm hoà.
4. Đếm nước khi vây Tướng. Thắng bằng cách vây cần Tướng đối phương phải đi đúng lúc nó hết đường. Đi thừa hay thiếu một nước là nó thoát.

© 2026 Cờ Tướng Võ Lâm · Hướng dẫn chơi · Cẩm nang · Giới thiệu · Liên hệ · Quyền riêng tư · Điều khoản